Skip to content

We liepen om half acht ‘Pakhuis De Zwijger’ binnen. Ik had mijn gezelschap op het hart gedrukt ruimschoots voor de aanvang aanwezig te zijn. Mijn verwachting dat de zaal afgeladen zou zijn bleek een misvatting. Er waren tientallen stoelen onbezet

februari 10, 2018

Rancune, ressentiment, wraak en wrok: Willem Frederik Hermans (1921-1995) was een schrijver met een plaatstalen wereldbeeld, zo somber en gesloten dat er geen zonnestraal bij kon komen. Vrijheid bestaat niet, chaos heerst, moedwil en misverstand zijn niet uit elkaar te houden, de mens is een nietig en chemisch proces, en achterdocht is immer geboden, hoewel die niet kan voorkomen dat je bedrogen wordt. Al is het maar door je eigen illusies.

Met een pagina’s lange beginselverklaring van deze snit vangt Willem Otterspeer het tweede deel aan van zijn Hermans-biografie, dat het leven van de grote schrijver en geduchte polemist tussen 1953 en 1995 behandelt. De jaren van glorie dus.

Fred van der Wal: 26 Februari 2015 bezocht ik in gezelschap van dochter Misja en haar partner academicus/weblogger Robin Arends de presentatie van de Herman biografie.

Net als de Bezige Bij presentatie van Jan Arends enige tijd geleden ook deze keer een door louter commerciële motieven gedreven hopeloze schertsvertoning en demonstratie van onmacht van de uitgeverij er iets van te maken .

Voor deze avond diende de bezoekers te reserveren. De bevestiging van de reservering kreeg ik één dag voor het evenement. Rijkelijk laat.

Van uit Haarlem waren Misja, Robin en auteur dezes naar de kunstenaar-sociëteit Arti et Amicitiae aan het Rokin 112 vertrokken en lieten ons de glazen wijn, 5 maal Grimbergen dubbel, 4 x huiswijn rood, 1 x kaas-blokjes, voor auteur dezes 1 x Bavette, voor Robin een Vega, voor Misja een salade Nicoise groot. In Haarlem had ik ter huize van Misja en Robin al 6 waterglazen Prosecco op hetgeen later op de avond in Pakhuis De Zwijger een wankele tred opleverde toen ik op het plankier wilde stappen. Het regende. Passende weersomstandigheden bij de biografie van Hermans.

Een langdradig lentezonnetje of wolkeloze hemel had afbreuk gedaan aan de nihilistische, existentialistische teneur van het werk van de belangrijkste Nederlandse auteur van de twintigste eeuw.

We liepen om half acht ‘Pakhuis De Zwijger’ binnen. Ik had mijn gezelschap op het hart gedrukt ruimschoots voor de aanvang aanwezig te zijn. Mijn verwachting dat de zaal afgeladen zou zijn bleek een misvatting. Er waren tientallen stoelen onbezet. De aanwezigen waren zonder uitzondering leden van De Grijze Golf. Een veel te grote nadruk bij de presentatie bleek door de Bezige Bij organisatoren gelegd op het eerste boek van W.F. Hermans ‘Nooit meer slapen’ dat ik in 1976 las. Vanaf dat jaar was ik een Hermans liefhebber. Tegen de wanden van de zaal waar de presentatie werd gehouden projecties van fotos van Hermans die in het tweede deel ‘De zanger van der wrok’ te vinden zijn. Een kort, amateuristisch filmfragment van de hand van Oey Tsjeng Shit van een als surrealistisch bedoelde Hermans performance waarin de auteur een benzineaansteker doet vlammen. Het deed mij denken aan de surrealis-tische filmpjes die Magritte in de dertiger jaren met zijn collegas maakte.

De vriendelijk overkomende Bezige Bij redacteur Thomas van den Bergh was na biograaf Willem Otterspeer te appreciëren door een oprechte interesse in de auteur van de biografie ‘De zanger van de wrok’ met een prettig aandoend interview.

De onzekere literatuur criticus Ton Anbeek bakte er weinig van met zijn saaie toespraak. Nog storender was de saai ogende slaap verwekkende BB auteur Philip Huff die de inhoud van ‘Nooit meer slapen’ na vertelde.

Huff moest door de Bezige Bij uit commerciële motieven worden opgevoerd als Hermans kenner met de woorden van ‘Huff is de nieuwe Wolkers, Reve en misschien ook nog Hermans’ . Zelden zag ik een onbenulliger, grijs, bestofter tiepe dan de licht bebaarde Huff. Een heerschap dat mij uitstekend geschikt lijkt als verkoper bij de Schoenenreus.

Ik nam verscheidene fotos van Otterspeer en verstoutte mij tot het betreden van het plankier om van dichtbij een foto te nemen tijdens het interview met van den Bergh. Het kostte mij enige moeite om het plankier te betreden dankzij mijn drankgebruik. Ik liep op Otterspeer af met mijn Fuji Finepix F10 Digital in de aanslag. Otterspeer keek even op, onderbrak zijn betoog en merkte over mij licht ironisch op: ‘Daar heb je ‘m weer!’

Ik liep terug naar mijn zitplaats met mijn hardop uitgesproken weerwoord: ‘Otterspeer nog altijd de leukste thuis?’

Een fragment uit ‘Nooit meer slapen’ op de planken zal worden gebracht door studenten uit Leiden vermeldde de wervende aankondiging van het event.

Het was niet om aan te zien.

De vertolkte monologue interieur van deze psychologische roman leent zich bij uitstek niet voor een toneelstuk. De studenten die meenden dat op schreeuwerige, bijkans hysterische toon Hermans eer wordt aangedaan vergissen zich deerlijk.

De schreeuwer die het meest aan het woord was in het toneelstuk bleek een zwaar zwetende over het toneel heen en weer rennende dikzak van een jaar of dertig, een psychopatische paljas met een bierpens die over de riem van zijn pantalon hing in gezelschap van een paar luidruchtige zwartgallige druiloren, tiepes waarin het Vaderlandse toneel uitmunt. Een tuthola in een wit jurkje stond model voor de moeder van de hoofdpersoon uit ‘Nooit meer slapen’. Ter verhoging van de dramatiek trapte één van de brallerige acteurs een klapstoeltje om ver of kwakte het meubelstuk tegen het plankier. Enkele vrije tijds acteurs lieten zich met enige regelmaat op de grond vallen om een coma te simuleren. Corpsballen humor.

Een shot geschikt voor de reclamespot van het Kruidvat ‘Kusje er op?’

Even erg was het getoonde fragment van de pretentieuze film, gebaseerd op ‘Nooit meer slapen’, de titel op ongelukkige wijze vertaald met ‘Beyond Sleep’. Hoofdpersoon een onbenullige jongeman met een oversized rugzak in een wazig landschap, die zo nu en dan strompelt om dan weer over te gaan in galop om onduidelijke redenen. Het boek is beter dan de film ook in dit treurige geval van toepassing.

Wie de foto kent van Hermans genomen in Noord-Zweden (1960) of Noord-Noorwegen (1961) ziet een vermoeide, verbeten, agressieve, alerte Hermans in tegenstelling tot het onbenullige knulletje in de film ‘Beyond sleep’. Een zeldzaam mislukte type casting van de producent.

Opvallend was dat tijdens het monotone referaat van Anbeek zowel als van Huff een gedeelte van het publiek zat te knikkebollen en ik zag met genoegen hoe enkele AOW gerechtigde bezoekers in slaap vielen. Anbeek zat naast Misja en beet haar toe det ze haar waffel moest houden. Misja blafte terug: ‘Waarom?’ Anbeek zweeg bedremmeld en leek ineen te krompen al een slak waar je op urineerde.

Een intellectueel op de eerst rij bracht zijn wijsvinger naar zijn lippen en keek mij verwijtend aan. Ik stak mijn middelvinger naar hem op. De Maarten ’t Hart epigoon Jan Siebelink keek enkele malen geërgerd mijn richting uit. Hij had één of andere jonge geile meid mee genomen en dat pleitte voor deze middelbare school leraar Frans.

 

Willem Otterspeer was de ster van de avond. De rest overbodige aanhangsels.

Geruime tijd had ik uitgezien naar deel 2 van de Hermans biografie. Goed voor een ereplaats op de planken secundaire literatuur over W. F. Hermans. Naar mijn smaak heeft Otterspeer briljant werk afgeleverd. De kritiek op de beide delen van de Hermans biografie door Arjan Peters en Max Pam staan bol van de jaloezie.

Peters noch Pam zouden in staat zijn een betere biografie te schrijven dan Willem Otterspeer heeft gedaan.

Na afloop liepen Misja en auteur dezes naar Otterspeer om de biografie te laten signeren. Misja vroeg: Wilt u behalve uw signatuur voorin zetten; ‘Daar heb je ‘m weer!’referende aan de opmerking die Otterspeer en plein publique over Fred van der Wal zijn opdringerige manier van fotograferen maakte.Otterspeer glimlachte en vond het een leuk idee

From → Zonder categorie

Geef een reactie

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: