Skip to content

Voor alle duidelijkheid: niemand ontneemt een literator het recht bij een herdruk zijn werk te wijzigen. Het gaat hierbij echter om literaire documenten die tegelijkertijd een vorm van geschiedschrijving willen zijn

februari 10, 2018

Fred van der Wal:

Zojuist bereikte mij via via het bericht dat één van de zeer christelijke lezers van mijn Hoornik cyclus mij bedreigt en uit dien hoofde al enkele weken naspeurt waar mijn woonplaats is. Hierbij een niet mis te verstane waarschuwing aan betrokkenen(n) dat mijn aan zekerheid grenzende vermoeden naar de identiteit van deze meneer onder bepaalde omstandigheden kan/zal resulteren in aangifte bij de politie. Over de pro-Duitse artikelen van Hoornik die in het Algemeen Handelsblad tijdens de nazificering van het Algemeen Handelsblad hadden gestaan wordt niets vermeld, zodat we eigenlijk zouden moeten concluderen dat deze integraal en ongewijzigd in de bundel Verzameld Werk zijn opgenomen. De waarheid is als gezegd anders en als Hoornik eerlijk was geweest had hij moeten vermelden, dat het in zijn verzamelbundel gaat om artikelen waarin nú moet worden verzwegen wat tóén, onder de bezetting, openlijk mocht worden gesteld. Voor alle duidelijkheid: niemand ontneemt een literator het recht bij een herdruk zijn werk te wijzigen. Het gaat hierbij echter om literaire documenten die tegelijkertijd een vorm van geschiedschrijving willen zijn. Vertaald naar Hoornik: zó schreef ik in de oorlog over literatuur en daarmee geef ik een beeld van mijn meningen uit die jaren.

Mies Bouhuys stapt er echter heel luchthartig overheen. Ze ontkent gewoonweg, zoals ze aan Het Parool vertelde: ‘Dat lijkt me buitengewoon sterk. Het klinkt zelfs belachelijk.’ En dat terwijl ze zelf in de redactiecommissie zat die verantwoordelijk was voor de opname van de herschreven artikelen in het Verzameld Werk. Het gaat bij deze herschrijvingen om wezenlijke veranderingen, veranderingen die niet lijken op de volstrekt literaire verandering die Hoornik bijvoorbeeld aanbracht in een gedicht, door Hans van Straten vreugdevol gemeld in een poging een beter inzicht in de reacties van Mies Bouhuys te krijgen: ‘Kleine hysterica die ik bemin, schreef Hoornik in zijn eerste gedicht voor Mies Bouhuys. Later, met haar getrouwd, veranderde hij dit in Kleine Nausicaä die ik bemin. Zoiets noem je nou verdringing.’

Aantekening: Van Straten duidt hier op het gedicht ‘Tweespalt’, dat begint met de regel: ‘Kleine Nausikaä, van wie ik hou.’ Van Straten is dus op zijn beurt gaan herschrijven hoewel we het ook verbeteren zouden kunnen noemen. Hoornik heeft niet alleen zijn WO 2 artikelen geretoucheerd, maar herschreven.

Pag. 380 . Het is dan ook niet verwonderlijk dat de nsb’er Jan Eekhout in een verhan deling voor het Algemeen Handelsblad van 24 januari 1942 zijn artikel liet voorzien van de wervende kop: ‘Open brief aan mijn broeders in de kunst: Chr. de Graaff en Ed. Hoornik’. Zover was het al met Hoornik gekomen dat hij publiekelijk door een aanhanger van het nationaal-socialisme op één lijn werd gesteld met Chris de Graaff. Dat Hoornik hierin geen signaal heeft gezien om uit die bende te treden, wordt toch bewezen door zijn eerder genoemde omvangrijke produktie voor de krant in de rest van het jaar 1942 (het artikel in kwestie verscheen 24 januari 1942).

Hij (Hoornik) was nu eenmaal een man, met, zoals Dubois schrijft: ‘de ambitie een leidende rol in de nieuwe dichtergeneratie te spelen en over de tactische en diplomatieke bekwaamheden [beschikte] die daarvoor onontbeerlijk zijn’.128

Ter Braak had hetzelfde zoveel eerder, zij het minder positief gesteld in zijn Journaal 1939: ‘Er is in Nederland weer een “fausse génération” aan het ontstaan, die der werkelijk veelbelovenden verdringt: Den Brabander, Van Hattum, Hoornik (die een beteren aanleg had, maar zich in Blitzkriegtempo tot de litteratoren schijnt te willen gaan rekenen)

W.F. Hermans in “Mandarijnen op zwavelzuur” (1963) noemt Ed Hoornik ” Een Likkepot”.

Fred van der Wal: Naar huidige maaatstaven is het woord likkepot te vervangen door slijmjurk en matennaaaier.

W.F. Hermans in “Mandarijnen op zwavelzuur” (1963) noemt Ed Hoornik ” Een Likkepot”.

Pag. 106 “Mandarijnen op zwavelzuur”, vierde druk/ derde oplage 1977. Uitg. Thomas Rap:

Hermans: “Mandarijn Adriaan (Morriën) heeft een slecht karakter, zoals wij allemaal. In 1944 toen ik hem leerde kennen , voelde hij zich al miskend. Hij beklaagde zich dat hij de eerste geweest was die zwangerschapsverzen had gedicht, maar Eduard Hoornik, een likkepot, had hem deze zwangerschapsverzen afgekeken en daarvoor in 1939 de Van der Hoogt prijs ontvangen.

Gelukkig heeft Adriaan sedertdien ook weer het een en ander geleerd van Eduard Hoornik. Wat? Wie het weten wil, reize naar Duitsland en interviewe Hans Werner Richter”.

Wim Zaal:

Gerard den Brabander:

Ze kunnen er hoogstens mee door zolang ze nog geen echte beweging zijn. In de jaren dertig heb ik met Jac. van Hattum en Ed Hoornik de zogenaamde Amsterdamse School gevormd, maar dat was een toevallige samenloop.

Chris van der Heijden in Grijs verleden verzet en verzetjes:

Grijs Verleden verzet en verzetjes rumoer rond goed en Fout – Scribd

it.scribd.com › Books – Non-fiction › History‎

21 sep. 2010 – … opportunisten en mensen die vanwege de liefde, een ontmoeting of ….. Zo zou Ed Hoornik, een van de grote mannen van het literair verzet …(sic!)

Literature – Willy Demacker

http://www.demacker.nl/portfolio/literature.html

… Simon Vestdijk over Gerrit Achterberg, Harry Mulisch over Ed. Hoornik, …… a charmer and a bully, both idealist and opportunist, astute in reading people and a …

 

From → Zonder categorie

Geef een reactie

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: