Skip to content

De ruime huizen in  Amsterdam Vondelparkbuurt hebben iets statigs en zijn toch geruststellend van karakter. Ze werden gebouwd aan het begin van de twintigste eeuw voor de gegoede burgerij. Ik kon heel goed en gemakkelijk leren en mocht daarom als privilege uit de boekenkast achter in de klas boeken pakken als ik er zin in had en klaar was met mijn schoolwerk dat ik altijd uren eerder af had dan de anderen

juni 16, 2017

Midden in een les werden mijn zusje Marjan en ik in 1950 uit de klas van de christelijke lagere school (de van Loon school), waar ik me erg goed thuis voelde omdat er persoonlijke aandacht was van de juf, weg gehaald door de biologische vader en naar de openbare Nicolaas Maessschool gebracht.

Ik kwam uit een klas met nog geen twintig kinderen uit gegoede milieus in een overvolle klas van 52 leerlingen, voornamelijk uit de laagste klasse van de bevolking. Kinderen van collaborateurs, hoeren, pooiers en inbrekers.

(Tussen 2002 en nu heb ik met enkele ex-klasgenoten sporadisch mail contact gehad. Een reünie liet ik schieten omdat ik in de Bourgogne zat)

Door de oorlog door elkaar heen gegooide half of heel gestoorde kinderen van hoeren, NSB-ers, ex-SSers, verzetsmensen, zwart handelaren, dieven, inbrekers en pooiers waren mijn klasgenoten.

We werden geterroriseerd door een juffrouw van 72. Er was groot tekort aan onderwijspersoneel en iedereen kon -op welke leeftijd dan ook- aan de slag komen. Werkeloosheid bestond niet in de jaren veertig en vijftig. Juffrouw Hendrikse was heel streng en deelde ouderwetse straffen uit, maar al gauw kon ik het dankzij mijn aanzienlijke aanpassingsvermogen en intelligentie goed met haar vinden en met nog een of twee leerlingen haalden we haar elke middag af bij haar huis aan de van Breestraat, een parallelstraat van de Palestrinastraat met prachtige huizen. Heel Amsterdam oud Zuid rond het concertgebouw kenmerkt zich nog steeds doordat bijna ieder huis van een ander verschilt en als kind vanaf vier jaar voelde ik mij al heel goed thuis in die rustige buurt vlakbij het Vondelpark.

De ruime huizen in  Amsterdam Vondelparkbuurt hebben iets statigs en zijn toch geruststellend van karakter. Ze waren gebouwd aan het begin van de twintigste eeuw voor de gegoede burgerij. Ik kon heel goed en gemakkelijk leren en mocht daarom als privilege uit de boekenkast achter in de klas boeken pakken als ik er zin in had en klaar was met mijn schoolwerk dat ik altijd uren eerder af had dan de anderen.

Ik verveelde me op school voornamelijk omdat van de vijf uur school ik minstens 2 uur voor mezelf iets mocht doen tot afgunst van de andere leerlingen. Ik las spannende avonturenboeken als ik mijn schoolwerk af had, boeken die soms geschreven waren voor oudere kinderen, maar niet altijd, dus ook over Winnetoe en Old Shatterhand. Huckleberry Finn, een spannend avonturenverhaal uit een wereld die ik niet kende.”Hij is nu eenmaal een beetje voorlijk, dat is een vreemde afwijking”, verontschuldigde juf Hendrikse zich bij andere kinderen die nog niet zo goed konden lezen en jaloers op mij waren. Klachten alom dat ik een voorkeursbehanddeling kreeg. Ik had immers een uitzonderings positie!

Ik had maar een paar vriendjes, maar niet veel in de klas. Hans Laurentius was daar één van. Hij haalde later zijn doctoraal Duits. Al gauw begon ik me te interesseren voor radio ontvangst en in de derde klas lagere school bouwde ik uit wat onderdelen een primitieve ontvanger, een kristal ontvanger waar je met een koptelefoon naar kon luisteren. Uit karton maakte ik een grote koker waar ik tientallen meters geïsoleerd koperdraad om wond met op iedere tien windingen een aftakking om diverse golfbereiken te kunnen ontvangen. Het geheel bestreek ik met vernis zodat de windingen goed bleven zitten.Ik had als tienjarige een grote chemiedoos, reageerbuizen, retorten en vaak stonk de keuken naar chloorgas, zwavelwaterstofgas, maakte andere gassen of brandde magne-sium lint met een fel licht en een vat met zuurstof . Mijn ‘laboratorium’ was in de keu-ken. Net als Barthold Schwartz poogde ik buskruit te maken en het is nog een wonder dat het hele huis niet in de lucht is gevlogen, want de grondstoffen waren vrij te koop bij de drogist in de van Breestraat, waar van de eige-naar elke keer bezorgd vroeg of ik wel toestemming van mijn moeder had.

Soms belde hij op naar mijn grootouders als ik weer een zak zwavelpoeder en kaliumchloraat kwam halen. Woensdag- en zaterdagmiddagen liep ik met Bertje S. of Hans Laurentius naar het Waterlooplein en daarna naar de Bijenkorf dat was een heel eind lopen van uit Amsterdam zuid. Of we gingen naar het Vondelpark, namen pijl en boog mee, indianen-hoofdtooi en een sabel van hout of van een koperen traproe. Ik hoor in het Vondelpark nog een Indische jongen hard tegen een andere jongen schreeuwen: ‘Sodemieter op of ik draai je kop uit de piskom!’ Dat was nog eens taal naar mijn jongenshart. Ik bleef nieuwsgierig toekijken wat er zou gaan gebeuren met het slacht-offer. Zijn kop werd niet uit de piskom gedraaid. Volgende keer beter, dacht ik.

Ik kwam over huis bij Wiebe Rapmund, wiens vader tekenleraar was. Wiebe had indianen versierselen eigenhandig gemaakt waar o.a. muizen-schedels en stukjes bont in speren hingen. Ik was geïmponeerd door zijn kreatieve aanpak. Uren lang speelde ik na schooltijd met mijn vriendjes, voetbalde met ze, speelde indiaantje en ging naar het Museumplein dat toen nog het ijsclub-terrein heette en een chaos van zand, stenen , water en modder was. We bouwden er hele forten en vochten jeugdoorlogen uit met andere buurten. Van een paar stenen maakte ik op het IJsclub terrein in  Amsterdam oud-Zuid een primitieve kachel met het stookgat in de wind voor de nodige zuurstof en ik en mijn vriendje Bert stookten er takken en stukjes turf in tot de wijkagent kwam en sommeerde het vuur direkt maar dan ook direkt uit te maken. Hij zou terug komen om het te controleren. Agenten waren in de jaren veertig en vijftig halve nazis. Ze hadden weinig of niets omhanden. Ex-Jodenverlinkers. Versliegeraars. Voor het lopen op het gras of voetballen in de straat werden schooljongens opgebracht naar het politieburo en een middag vast gezet. Geen wonder dat de Nederlandse politie bij de Joden vervolging zo’n enthousiaste rol had gespeeld!

From → Zonder categorie

Geef een reactie

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: